fffddfffff

گویش اوزی ؛ زبان پهلوی

.................................................................................................

شاید تاکنون راجع به اهمیت زبان لارستانی و گویش اوزی مطالبی خوانده باشید . من در چندین مناسبت مختلف راجع به این موضوع مطالبی نوشته ام . از جمله در نشریه عصر اوز و در بحث از تاریخ دلگشای اوز که یا آور شده بودم گویش اوزی بازمانده تاریخی زبان پهلوی است که به هویت ما شکل می دهد . و این گویشی است که رد پای نیکان باستانی ما به وضوح در آن به چشم می خورد . زبان لارستانی و گویشهای آن من جمله گویش اوزی بازمانده زبان متفکران و بزرگانی چون بزرگمهر و مزدک و ما نی است . گویش ما بازمانده مستقیم زبانی است که زمانی شاهان ساسانی به آن گفتگو می کردند و کتیبه ها می نوشته اند. و در منطقه کاریان و در کنار آتشکده آذر فرنبغ ؛ مغان بزرگترین همایشهای دینی خود را برپا می کردند و به آن زبان کتابها نوشتند . آن زمانه البته گذ شت و از مردمانش دیگری خبری نیست . ولی یادگار آنها در زبانی که من و تو روزانه به آن تکلم می کنیم به جا مانده است . البته در اینجا فرصتی برای بحث فنی در مقایسه گویش اوزی و زبان پهلوی اشکانی و ساسانی نیست که این خود مجالی بسیار می طلبد . ولی قصد من اینک بر این است تا فهرستی از تطبیق آنها به دست دهم تا با ملاحظه آن متوجه شویم که ما نه فقط با زبان روزمره خویش گفتگو می کنیم که این خود گنجینه ای است که در ایران بزرگ به این کستر د گی کمتر یافت می شود . .

پهلوی		اوزی

نادان بدی ما تعلیم یافته عدم ثبات انبار همراه – با دیو –موجود اهریمنی پوسید گی آبستن خرما اشک چشم سفید – درخشان اسب هسته بد – نا خوب شاخه درخت بچه کوچک تنور – اجاق رنج و اندوه رنج دادن- ضرر رساندن رنج و زحمت یال اسب یک چهارم صاحب چارپا نوک قله حلقه – زینت پرنده آبی صبحانه عقاب – کرکس اختصاص معنایی همان معنی دار بازی نیم دلو – سطل گرداگرد دیشب دو تا دختر درازا بلند حرف زد ن دروغ نان مقدس زرتشتی دلو کوچک د نبک ظرف سفالی بد و زشت سارو ج کردن تیر چوبی زیاد	اَدان آک اماه آمُختَک موتکیه هنبار اَ پاک پتیارک پوهیشن اپوس ارماو اَرس اَروس اسپ استک اَ وَ ازگ بچک بریج-بریز بش بشینیتن بار بوش چهار اِوک چهار پای دار چکات چَمبر چرز چاشت دال دال دار واچیک دو اِوَ ک دول دورک دوش دوتا ک دوخت درهنا دراییتن دُ رو درون دولک د و مبلک دوسین دوش دوسینیتن فرسپ فرای	نادان بد مزه در زبان کودک ما اهلی –تعلیم د یده پرش و جنبش انبار همراه – در کنار زشت و نا زیبا(دشنام) پوسیده آبستن خرما اشک چشم عروس –زیبا اسب هسته کثیف – ناپاک صمغ درخت بچه نادان تنور مخصوص آلرژی زخمی کردن – دل شکستن رنج –غم مو بطور کلی یک چهارم صاحب چارپا صخره نوعی دستبند نوعی پرنده( کبک) صبحانه کرکس گنجشک نوعی رقص معروف نیم دلو آب گرداگرد دیشب دو طرف دختر طویل – کشیده یاوه گویی دروغ نوعی نان زنبیل حمل گل نقاره ظرف سفالی کثیف کاهگل کردن تیر چوبی زیاد - خیلی	ادانی اُخ اما آمُختَ موتک همبار اوم پَی پتیاره پوه اَوُس اُرما خَرس هاروس اسپ استوک توُ اِزگِ بچک بِرِزه بش آبشنده بار بوشک – پوج چاریک چارودار چک چُمبر چرز چاشت دال دَ ل داربازی دو و یک دول دوره دُ ش دو تا ک دُ خت – دُ ت د را دَ رِ دَ دُ رو دو لو دولک تمبولوک دوسنه لوش دوشت د َ دَ فرست بُری

آنچه که ملاحظه کردید تنها بخش کوچکی از این فهرست بلند است . من تنها با کمک کتاب فرهنگ پهلوی از بهرام فره وشی جدول تطبیقی برای بیش از 700 واژه تهیه کرده ام . البته دامنه این شباهت ها به واژه ها محدود نمی شود. بسیاری از جمله های موجود در کتابهای پهلوی مانند آنچه در گویش اوزی هست به کار رفته اند مانند این جمله:

اوم دید مرد اِ کِ تن اندر دیگ رویین کرد استِد ---- پهلوی

دیدم مردی را که تن او در د یگ رویین کرده اند --- فارسی

اوم دی مردی که تنش تک دیگ معدن شو کردستود --- اوزی

از کتاب ارداویرافنامه

و این ارداویراف یک روحانی زرتشتی بوده است که در پی همایش بزرگ مغان در کاریان وبا توصیه آنان با نوشیدن شیره گیاه مقدس هوم به خواب عمیقی فرو می رود و به دنیای دیگر رفته و پس از بهوش آمدن مشاهد اتش را در کتاب نوشته است.

امید وارم که با مشاهده این مشت نمونه خروار به اهمیت گویش اوزی و زبان لارستانی توجه بیشتری پدید آید.

عنایت الله نامور – اسفند 86